Szanowni Państwo, w celu świadczenia usług na najwyższym poziomie, w ramach naszego serwisu stosujemy pliki cookies. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Jeśli nie wyrażają Państwo zgody, uprzejmie prosimy o dokonanie stosownych zmian w ustawieniach przeglądarki internetowej. Polityka Cookies
Akceptuję zamknij komunikat

Radzenie sobie ze stresem

Dzieci, podobne jak my, dorośli, przeżywają stres. Przyczyny jego mogą być bardzo różne. Począwszy od obejrzanej sceny w telewizji, przez konfrontowanie się ze zbyt dużymi wymaganiami otoczenia, po kryzys w najbliższej rodzinie. Stres pojawia się zatem wówczas, kiedy następuje zachwianie równowagi pomiędzy możliwościami radzenia sobie a wymogami sytuacji. W umiarkowanej dawce stres jest dziecku potrzebny do rozwoju. Oddziałuje stymulująco na rozwój kolejnych kompetencji, zasobów, umiejętności. Szczególnie wówczas, kiedy dziecku udaje się, również z pomocą osoby dorosłej, pokonywać przeszkody, ograniczenia, trudności. Inaczej dzieje się w sytuacji, kiedy dziecko regularnie konfrontuje się z sytuacjami, na które nie ma żadnego wpływu albo jest on znikomy. Kiedy stawiane są mu wymagania, których nie może spełnić. Jeżeli taka sytuacja utrzymuje się, dziecko staje się coraz mniej odporne na pojawiające się trudności, lękliwe, czuje się coraz mniej bezpiecznie, przestaje wierzyć w swoje możliwości poradzenia sobie.

Jak możemy pomóc naszym dzieciom w radzeniu sobie ze stresem? Czy stworzenie naszej latorośli idealnych warunków życia, w których nie będzie miejsca na frustracje i stresotówrcze bodźce, będzie dobrą inwestycją w przyszłość dziecka? Z całą pewnością nie. Umiarkowana frustracja, stres są mu bowiem potrzebne. Kiedy dziecko pokonuje przeszkody wzmacnia się w nim poczucie, że może sobie radzić w różnych, niekiedy trudnych dla niego sytuacjach. Co więcej, uczy się, że życie nie składa się tylko z przyjemności, i aby różne rzeczy osiągnąć, czasami trzeba w to zainwestować wysiłek.

Radzeniem sobie ze stresem nazywamy działania podejmowane przez osobę w sytuacji stresowej, które mają na celu przywrócenie równowagi. Radzenie sobie ze stresem jest procesem, który ma złożoną strukturę. Możemy myśleć o tej aktywności w kategorii strategii i stylu. Mianem strategii określamy mniejsze jednostki aktywności, które możemy wyróżnić w procesie radzenia sobie. Natomiast stylem nazywamy indywidualnie zróżnicowane dyspozycje do podejmowania określonego zachowania w warunkach stresogennych, inaczej charakterystyczny zbiór strategii, sposobów radzenia sobie. Najczęściej przywoływaną w literaturze klasyfikację stylów radzenia sobie zaproponowali N. S. Endler, J.D.A. Parker. Wyróżnili oni następujące style radzenia sobie:
1. styl skoncentrowany na zadaniu - oznacza podejmowanie wysiłków zmierzających do rozwiązania problemu. Osoby, dla których ten styl radzenia sobie jest dominującym, ogniskują swoją uwagę na poradzenie sobie z zadaniem i/lub na planowanie rozwiązania problemu,
2. styl skoncentrowany na emocjach - charakterystyczny jest dla osób, które w sytuacjach stresowych mają tendencję do koncentracji na sobie, na własnych przeżyciach emocjonalnych, takich jak: złość, poczucie winy, napięcie. Podejmują działania, które mają na celu zmniejszenie napięcia emocjonalnego związanego z sytuacją stresową,
3. styl skoncentrowany na unikaniu - osoby charakteryzujące się stylem skoncentrowanym na unikaniu w sytuacjach stresowych wykazują tendencję do wystrzegania się myślenia, przeżywania i doświadczania tych sytuacji. Angażują się na przykład w czynności zastępcze: oglądanie telewizji, zakupy, jedzenie.

Najbardziej efektywnym sposobem radzenia sobie jest umiejętność swobodnego czerpania z każdego z wymienionych stylów, a zwłaszcza stylu skonentrowanego na zadaniu.

Objawami stresu u dzieci są m. in.: niepokój ruchowy, bóle brzuszka, bóle głowy, częste nieuzasadnione wybuchy płaczu, gniewu, kłopoty ze snem, drapanie się, zmiany skórne, np. wysypka.

Jak rozwijać zasoby dziecka wspierające rozwój jego możliwości radzenia sobie ze stresem?
• okazujmy dziecku troskę, udzielajmy wsparcia w sytuacjach trudnych,
• rozmawiajmy z dzieckiem o jego uczuciach, emocjach,
• dajmy mu możliwość doświadczania bezpiecznej relacji z dobrym dorosłym (nie idealnym dorosłym, ale wystarczająco dobrym)
• dbajmy o rozwój dobrej, adekwatnej samooceny dziecka (chwalmy za to, co się udało, traktujmy porażki jako szanse do uczenia się)
• unikajmy nadmiarowych wymagań w stosunku do dziecka (dziecko nie jest małym dorosłym)
• nie zachęcajmy do przesadnego współzawodnictwa,
• dbajmy o regularny, spokojny sen dziecka, jego zdrowe i racjonalne odżywanie,
• planujmy odpowiednią ilość czasu na odpoczynek czynny dziecka, najlepiej codziennie (np. zabawy na świeżym powietrzu)
• zachęcajmy do samodzielności (nie wyręczajmy dziecka bez potrzeby)